Журнал Агидель

Журналдың һандары

Яңы һан

«Ағиҙел» рубрикалары

Шиғриәт

Сәсмә әҫәрҙәр

Шишмәләр

Өмөтлө ҡәләм

Әҙәби тәнкит

Беҙҙең юбилярҙар

Беҙҙең календарь

Публицистика

Музейҙар - мәҙәниәтебеҙ көҙгөһө

Заман үә замандаштар

Әҙәбиәт ғилеме

Әҙәби мираҫ

Ҡәләмдәштәр төҫө

Иман нуры

Яҙмыштан һыҙмыш юҡ

Сәнғәт

Журнал уҡыусылар ижады

«Ағиҙел»гә хаттар килә

Рухи ынйыларыбыҙ

Рухи хазиналарыбыҙ

Сәхнә әҫәрҙәре

«Ағиҙел» ҡунағы

Сатира һәм юмор

Ҡәҙер һәм хәтер

Тәржемә мәктәбе

1812 йылғы Ватан һуғышына – 200 йыл

Әҙәби-мәҙәни мөхит

Бер минутлыҡ әңгәмә

Дуҫлыҡ күперҙәре

Ил-йорт ғәме

Бөйөк Еңеүгә

Китап кәштәһе

Әҙип тормошо

Быуат йылъяҙмағы - 100

Тере хәтер

Исемегеҙ хәтер күгендә

«Ағиҙел»дең 8-се һанында:

Риф Мифтахов, Айһылыу Ғарифуллина, Рәшит Заһиҙуллин. Шиғырҙар.

Әбүскә 100 йыл.

Әҙәби мираҫ. Ибраһим Ҡыпсаҡ.

Яңылыҡтар

Хикәйәләр ярышмаһы!

«Ағиҙел» журналының 2012 йылғы лауреаттары

Евразия Яҙыусылар берлеге һәм «Ағиҙел» журналы Мәхмүт Ҡашғари исемендәге халыҡ-ара II хикәйәләр бәйгеһен иғлан итә. Темаһы – ирекле. Региондарҙа еңеүселәрҙе билдәләү 2012 йылдың 30 сентябренә тиклем.

«Ағиҙел» – «Йыл журналы»!

Беҙҙең дуҫтар

Башкирское книжное издательство Китап имени Зайнаб Биишевой
Информационно-публицистический еженедельник Истоки
Март 2017

Рәшит ШӘКҮР

ЙӨРӘКТӘГЕ ЯҘМАЛАР

Хәтирәләр  

V БҮЛЕК

Ҡиблалар алмашынған дәүерҙә

1. Милли хәрәкәт һәм «Урал» Башҡорт халыҡ үҙәге
1989 – 1990 йылдарҙа илдә социаль-иҡтисади хәлдең киҫкенләшә барыуы, Үҙәктең милли республикалар мәнфәғәттәрен һанға һуҡмауы, экологик ситуацияның ҡатмарлашыуы халыҡ араһында социаль һәм милли ғәҙелһеҙлек тойғоһоноң көсәйеүенә булышлыҡ итте. Милли мөнәсәбәттәр мәсьәләһендә көсөргәнешлектең артыуына яуап итеп, Совет етәкселеге Кавказда (Тбилисиҙа, Таулы Ҡарабахта) барлыҡҡа килгән конфликттарҙы көс ҡулланыу юлы менән хәл итергә ынтылды.

Артабан уҡырға


Февраль 2017

Рәшит ШӘКҮР

ЙӨРӘКТӘГЕ ЯҘМАЛАР

Хәтирәләр

IV БҮЛЕК

Ғилем һәм ижад үрҙәре

1. Гүзәлһең дә ул һин, Мәскәү...

Шулай итеп, миңә, күптән фән кандидаты булаһы кешегә, ниһайәт, аспирантура ишеген ҡайырып асырға насип булды. Тулыһынса ғына хыялымдағы тура юлдан, йәғни әҙәбиәт белгесе булам, әҙәбиәтебеҙ тарихын, Аҡмуллалар мираҫын өйрәнәм тигән ниәтемдән ситләштем инде – нишләйһең, сараһыҙлыҡтан, әлбиттә. Юғиһә, бөтөнләй буш тороп ҡалыуым да бар ине. Ә бит мин шул уҡ Тарих, тел һәм әҙәбиәт институтынан да әҙәбиәт буйынса аспирантураға керә алыр инем.

Артабан уҡырға


Январь 1970

Миңниса Баһуманова

Бөйөк ябайлыҡ

Здоровье, сон и богатство может

по-настоящему оценить только тот,

кто их потерял и обрел снова.

Жан Поль

(Иоганн Пауль Фридрих Рихтер)

Фән тарихында академик, медицина фәндәре докторы, профессор, РСФСР-ҙың һәм БАССР-ҙың атҡаҙанған табибы, Рәсәй Федерацияһының һәм Башҡортостандың 

Артабан уҡырға


Январь 1970

Мирас Иҙелбаев

Төрки донъяһының рухи Мәккәһе

Башҡорт телендә «төрки» тигән матур һүҙ бар. Ҡаҙаҡса – «түрiк». Рус  телендә иһә был һүҙ  ике мәғәнәһен йәнәш ҡуйғанда ғына тулыһынса аңлашылыр: «тюрки» (с ударением на первый гласный звук) – «тюркские народы», «тюрки» (с ударением на второй) – «тюркские языки». Төрки телдәренең береһендә һөйләшкән, уны үҙ туған теле тип һанаған һәр кем, әгәр үҙенең тәрән тамырҙары менән  ҡыҙыҡһынһа,  үҙенең ошо һүҙгә мөнәсәбәтле икәнлеге менән ғорурлана алыр ине. Ә был телдәрҙә – төрки телдәрендә – 160 миллиондан ашыу кеше һөйләшә. Ҡыҙғанысҡа ҡаршы, бөгөнгө көндә үҙ телен дә һанға һуҡмаған, туған телендә бөтөнләй һөйләшә белмәгәндәр бар. Ошо ике рухи сиктә йәшәгәндәрҙең күңел байлығы нисбәтен күҙ алдына килтереп ҡарасы! – берәүҙәр үҙенең кем икәнлеген дә белмәйенсә быҫҡый, төтәй; берәүҙәрҙең дәрт-дарманы, ҡөҙрәте, изге ынтылыштары ярты донъя кешеләренең күңелен йылытыуға етә.

Артабан уҡырға


Январь 1970

Хәлил БАРЛЫБАЕВ

Яҙмыш-һикәлтәле юл

Сәйәсәт – үткеһеҙ һаҙлыҡ

Совет осоронда мин сәйәси тормошта бик әүҙем ҡатнашманым, бер ниндәй юғары органдарға ла һайланманым, нигеҙҙә уҡытыу һәм ғилми эш менән шөғөлләндем. Тик СССР менән КПСС-тың тарҡалыуы башланғас ҡына, мине сәйәси тормошҡа йәлеп итергә тотондолар. Илдә төрлө  сәйәси ойошмалар төҙөлөп, Мәскәүҙәге иптәштәр мине «Марксистик платформа» тигән ойошмаға өгөтләп, шундай уҡ ойошма Башҡортостанда ла барлыҡҡа килгәс, мин уның етәксеһе булып киттем. 1990 йылдың июнендә РСФСР Коммунистар партияһының ойоштороу съезы булып, унда мин ойошманың контроль-ревизия комитеты ағзаһы итеп һайландым.  И. Полозков, В. Купцов, Г. Зюганов партияның етәкселәре булып китте. Миңә яңы ойошма  үҙәк комитетының, контроль-ревизия комитетының бер нисә пленумында ҡатнашырға насип булды. 

Артабан уҡырға


Январь 1970

Миләүшә Ҡолмөхәмәтова

Китапҡа бағышланған ғүмер

***

... Хисмәтулла Ҡолмөхәмәтов әле ауыл Советы рәйесе булып эшләгәндә үк Ҡанаҡайҙың иң сибәр ҡыҙы Ғәтифәгә өйләнеп, тормош ҡора. Береһенән-береһе сибәр, унған биш ҡыҙ: Мәрйәм, Гөлсөм, Нурия, Рәйсә, Рәмзиәләре тыуа.

Уларҙың ғаиләһе бер урында – Өфөнөң Цюрупа урамындағы 63-сө йортта ғүмер кисерә. Аталары ҡулға алынғандан һуң, күрше-тирә  Ҡолмөхәмәтовтар менән аралашмай, һүҙ ҡушмай, ярҙамлашмай,  барыһы ла  яҡлауһыҙ  ғаиләне рәнйетергә тырыша. Ҡайҙа ғына барһалар ҙа, ҡыҙҙарҙы  «халыҡ дошманы балаһы»  тип әрләп, битәрләп ҡалалар. Хатта төкөрөп, таш бәреп ҡалыусылар ҙа була, элек аралашҡан кешеләр  йөҙҙәрен йәшереп, ситкә ҡарап уҙа.Ҡыҙҙарҙы мәктәптә лә рәнйетеп кенә торалар, минут һайын «халыҡ дошманы балаһы» икәнлектәрен иҫтәренә төшөрәләр, башҡаларға мөмкин булған әйберҙәр уларға ярамай.

Артабан уҡырға


Июнь 2013

Хәлил Барлыбаев

Яҙмыш – һикәлтәле юл

(Хәтер осҡондарынан тоҡанған фәлсәфәүи уй-фекерҙәр)

Әгәр ат һөрөнһә,

Атты ғәйепләмә.

Юлды ғәйеплә...

              Рәсүл Ғамзатов                                                                

Инеш

Кешенең ғүмер юлы һис тә һыҙыҡтарға бүлгеләнеп, юл билдәләре, светофорҙар ҡуйылған шыма асфальт юлға һис тә оҡшамаған. Киреһенсә, ул йә һикәлтәле, ҡараңғы урмандар аша үтеүсе, тау-ташлы һәм боролмалы һуҡмаҡтарға, йә бер көнө ҡояшлы, икенсеһе ел-ямғырлы, ҡайһы саҡ туңдырып хафаландырған, икенсе осор йылытып, ҡыуандырған һауа торошона тиң. Тормош – шатландырып та, ҡайғыртып та, йылындырып та, өшөтөп тә ала торған сәйер ысынбарлыҡ. Йәш сағында кеше алдағы көндәрҙең ҡайһыһы ел-ямғырлы, ҡайһыһы аяҙ булырын күҙ алдына ла килтерә алмай ҙа, кәрәк тип тә тапмай. Был хәлде ҡалаға машинала

Артабан уҡырға


12