Журнал Агидель

Журналдың һандары

Яңы һан

«Ағиҙел» рубрикалары

Шиғриәт

Сәсмә әҫәрҙәр

Шишмәләр

Өмөтлө ҡәләм

Әҙәби тәнкит

Беҙҙең юбилярҙар

Беҙҙең календарь

Публицистика

Музейҙар - мәҙәниәтебеҙ көҙгөһө

Заман үә замандаштар

Әҙәбиәт ғилеме

Әҙәби мираҫ

Ҡәләмдәштәр төҫө

Иман нуры

Яҙмыштан һыҙмыш юҡ

Сәнғәт

Журнал уҡыусылар ижады

«Ағиҙел»гә хаттар килә

Рухи ынйыларыбыҙ

Рухи хазиналарыбыҙ

Сәхнә әҫәрҙәре

«Ағиҙел» ҡунағы

Сатира һәм юмор

Ҡәҙер һәм хәтер

Тәржемә мәктәбе

1812 йылғы Ватан һуғышына – 200 йыл

Әҙәби-мәҙәни мөхит

Бер минутлыҡ әңгәмә

Дуҫлыҡ күперҙәре

Ил-йорт ғәме

Бөйөк Еңеүгә

Китап кәштәһе

Әҙип тормошо

Быуат йылъяҙмағы - 100

Тере хәтер

Исемегеҙ хәтер күгендә

Дин һәм фән

«Ағиҙел»дең 8-се һанында:

Риф Мифтахов, Айһылыу Ғарифуллина, Рәшит Заһиҙуллин. Шиғырҙар.

Әбүскә 100 йыл.

Әҙәби мираҫ. Ибраһим Ҡыпсаҡ.

Яңылыҡтар

Хикәйәләр ярышмаһы!

«Ағиҙел» журналының 2017 йылғы лауреаттары

«Ағиҙел» – «Йыл журналы»!

Беҙҙең дуҫтар

Башкирское книжное издательство Китап имени Зайнаб Биишевой
Информационно-публицистический еженедельник Истоки
Январь 1970

Ирек Кинйәбулатов

Һулар һауа, эсәр һыу һымаҡ

Һулар һауа, эсәр һыу һымаҡ

Әйтеп, һөйләп бөтөрлөк тә түгел,

Утлы уйҙар тулған башыма:

Эй, ҡәҙерле журнал, һин бит беҙгә

Аңлатып та булмаҫ машина.

Артабан уҡырға


Январь 1970

03


Январь 1970

Әҙәби-мәҙәни мөхит

* * *

Башҡортостандың халыҡ яҙыусыһы  Зәйнәб Биишеваның тыуыуына 105 йыл тулыу айҡанлы Күгәрсен районы мәктәптәрендә, ауыл мәҙәниәт йорттарында әҙибәнең тормошона һәм ижадына арналған байтаҡ саралар үтте. Улар барыһы ла күренекле ҡәләм оҫтаһының исемен мәңгеләштереү, халыҡ, бигерәк тә йәш быуын, күңелендә  һаҡлау, әҫәрҙәрен өйрәнеү маҡсатында эшләнде. 1999 йылда Күгәрсен районы хакимиәте һәм Башҡортостан Яҙыусылар берлеге тарафынан булдырылған Зәйнәб Биишева исемендәге әҙәби премияны тапшырыу  ошо сараларҙың йомғағы булды.

Артабан уҡырға


Январь 1970

Булат Иҙрисов

Атамаларға тарих һыйынған

Мейәс ҡала тимер юл станцияһындағы буфет кәштәләрендә шешәләргә ҡойолған ниндәй генә һыуҙар теҙелешеп ултырмай! Һыуһын ҡандырам тиһәң, ал йә әсеһен, йә сөсөһөн: Кавказ яғынан килгәндәре – «Архыз», «Ессентуки»;  Ҡурған өлкәһенән – «Шадринская»,  Мейәстең үҙендә тултырылғаны – «Ильменит», Янғантауҙан алдырылғаны – «Ҡорғаҙаҡ», Нөйәзепетровск яҡтарынан килгән «Куказар» исемлеһе лә бар. Исемдәре үк ер-һыу атамалары, топонимия  йүнәлешендәге һуҡмаҡҡа ылыҡтырырға ғына тора. Кавказ яғыныҡыларға ҡағылмай ғына, Уралыбыҙҙағы атамаларға туҡталайыҡ. Мәҫәлән, Ҡорғаҙаҡ, топонимия белгестәре фекеренсә, рч., лев. пр. Юрюзани в Салават. р-не. Источник, обладающий лечебными свойствами, используется в санатории «Янгантау». От ҡоро – «сухая», пересыхающая»,  древнебашк. «ғаҙаҡ – «речка», –  тип аңлата «Словари топонимов Баш. АССР», 93-сө бит (Өфө, «Китап» нәшриәте, 1980 й.).

Артабан уҡырға


Январь 1970

Таңһылыу Ғәйнуллина

Бармағыңа аң килһә, һөнәреңә дан килер

Техник фәндәр кандидаты, педагогика фәндәре докторы Азат Сәлимйән улы Вәлиев менән осраҡлы рәүештә Башҡорт дәүләт университетының Сибай институты ойошторған күргәҙмәләр залында тап булыштыҡ. Был  көндәр технология факультеты етәксеһе А.С. Вәлиев өсөн үтә лә  мәшәҡәтле – уҡыу йортонда уҙғарыласаҡ оло сараға әҙерлек көндәре ине. Ваҡыты тығыҙ булыуға ҡарамаҫтан, ул  матурлыҡ, эшһөйәрлек донъяһы хаҡында буласаҡ әңгәмәгә ихлас ризалашты. Беҙҙең алдыбыҙҙа – ул етәкләгән факультеттың ижад емештәре булып теҙелеп киткән күҙҙең яуын алырлыҡ әйберҙәр. Милләтебеҙҙең кәсеп булып формалашҡан элекке сәнғәт төрҙәре яңы һулыш алып, Сибай институтының ҡотон, именлеген һаҡлаған кеүек, изгелек, әхлаҡи сафлыҡ символы булып яҡтыртты беҙҙең күңелдәрҙе. Оло ҡыҙыҡһыныу менән мин,  хәҙер кейеҙҙән кейем баҫалармы ни, тип һораным.

Артабан уҡырға


Январь 1970

Фидаил Сафин

Аҡ һынлы алыптар нисек балыҡсы булып киткән?

Боронғо дәүерҙәргә ҡараш ташлағанда тарихсы-тикшеренеүсе күп ауырлыҡтарға осрай. Уны ҡыҙыҡһындырған осорҙа яҙма булған хәлдә – бик хуп.  Бында инде уйланырға нигеҙ бар, боронғо ата-бабаларыбыҙҙың уй-хыялдарын ниндәйҙер дәрәжәлә төҫмөрләргә, тарих һулышын  тойомларға мөмкин. Ә уларҙың береһе лә булмаһа? Әлбиттә, ҡомартҡыларҙы ҡаҙығанда һәм өйрәнгәндә, беҙ теге йәки был халыҡтың хужалыҡ, төҙөлөш эшмәкәрлеге, һөнәрселеге тураһында ысынбарлыҡты асыҡларға ярҙам иткән шаҡтай күп мәғлүмәт алабыҙ. Ҡәберлектәр, яндырылған йорттар беҙгә боронғо кешеләрҙең аяуһыҙ көрәше тураһында һөйләй. Ләкин кем кемгә ҡаршы һуғышҡан, был осорҙа ниндәй тарихи үҙгәрештәр барған – бөтәһе лә сер булып ҡала.

Артабан уҡырға


Февраль 2013

Дамир Күскилдин

Икеләтә «ышанысһыҙ» батша армияһы офицеры һәм большевик

1917 – 1920 йылдарҙағы башҡорт милли хәрәкәте етәкселәренең береһе  Тәҡиулла Абдулханнан улы Алиев 1894 йылдың 14 июлендә Өфө губернаһы Минзәлә өйәҙенең Яңы Зейәш ауылында донъяға килә. Атаһы 1901 йылға тиклем шул  ауылда мулла вазифаһын башҡара, мәҙрәсәлә яңыса уҡытыу яҡлы була. Ауылында урыҫ мәктәбе асылғас, Абдулханнан  өҫтөнән кемдер шикәйәт яҙа, һәм 1901 йылда суд приставы килеп, тентеү ойоштора ла  муллалыҡ «указ»ын алып китә. Бынан һуң Тәҡиулланың  атаһы крәҫтиән синыфына күсеп, дүрт улы һәм ҡыҙы менән  иртә таңдан кискә  тиклем иген игеп, мал аҫрап көн күрә.

Артабан уҡырға


123456789101112131415161718192021222324252627282930313233343536373839404142434445464748495051525354555657585960616263646566676869707172737475767778798081828384858687888990919293949596979899100101102103104105106107108109110111112113114115116117118119120121122123124125126127128129130131132133134135136137138139140141142143144145146147148149150151152153154155156157158159160161162163164165166167168169170171172173174175176177178179180181182183184