Журнал Агидель

Журналдың һандары

Яңы һан

«Ағиҙел» рубрикалары

Шиғриәт

Сәсмә әҫәрҙәр

Шишмәләр

Өмөтлө ҡәләм

Әҙәби тәнкит

Беҙҙең юбилярҙар

Беҙҙең календарь

Публицистика

Музейҙар - мәҙәниәтебеҙ көҙгөһө

Заман үә замандаштар

Әҙәбиәт ғилеме

Әҙәби мираҫ

Ҡәләмдәштәр төҫө

Иман нуры

Яҙмыштан һыҙмыш юҡ

Сәнғәт

Журнал уҡыусылар ижады

«Ағиҙел»гә хаттар килә

Рухи ынйыларыбыҙ

Рухи хазиналарыбыҙ

Сәхнә әҫәрҙәре

«Ағиҙел» ҡунағы

Сатира һәм юмор

Ҡәҙер һәм хәтер

Тәржемә мәктәбе

1812 йылғы Ватан һуғышына – 200 йыл

Әҙәби-мәҙәни мөхит

Бер минутлыҡ әңгәмә

Дуҫлыҡ күперҙәре

Ил-йорт ғәме

Бөйөк Еңеүгә

Китап кәштәһе

Әҙип тормошо

Быуат йылъяҙмағы - 100

Тере хәтер

Исемегеҙ хәтер күгендә

Дин һәм фән

«Ағиҙел»дең 8-се һанында:

Риф Мифтахов, Айһылыу Ғарифуллина, Рәшит Заһиҙуллин. Шиғырҙар.

Әбүскә 100 йыл.

Әҙәби мираҫ. Ибраһим Ҡыпсаҡ.

Яңылыҡтар

Хикәйәләр ярышмаһы!

«Ағиҙел» журналының 2017 йылғы лауреаттары

«Ағиҙел» – «Йыл журналы»!

Беҙҙең дуҫтар

Башкирское книжное издательство Китап имени Зайнаб Биишевой
Информационно-публицистический еженедельник Истоки

Май 2012

Кәрим Булат

Аҫыл минуттар

Ләйсән ямғыр тамсылауға

Гөлдәр нурға ҡойона.

Яҙ йәмдәре йөрәгемә

Йәйғор булып уйыла.

 

Байрам итә күңелкәйем

Шатлыҡ хисе кисереп.

Их, асһаңсы ошо мәлдә

Һөйгәнеңә эс серең!

Артабан уҡырға


Май 2012

Сәлмән Яҡупов

Һыҙланыу

«Бөтә башҡорт, бөтә! Һис шикһеҙ

бөтөр был башҡорт!»

Г. Успенский. 1889 йыл.

«Уяндың һин, халҡым, берүк кенә

Битарафлыҡ баҫып, ойой күр

З. Йәнбирҙина. 1995 йыл.мә!»

Тарих битен асһам – йән тетрәй,

Сыңлап тора ҡанлы быуаттар.

Ах, телең юҡ, Урал, һөйләр инең,

Һорауҙар күп, юҡ тик яуаптар.

Артабан уҡырға


Май 2012

Гөлнара Хәлфетдинова

Тереһыу

                           Рәми Ғариповҡа

Һүҙ батшаһы! Һинең йөрәгеңдең

Төпһөҙ булған, беләм, сөңгөлө.

Аҡылыңа тик бер заман түгел,

Һыйған шуға теүәл мәңгелек.

 

Һин үҙең дә мәңгелеккә шағир,

Һәр әйткәнең – тылсым ҡоралдай,

Моңһоҙҙарҙы хатта һиҫкәндереп,

Алдарына ҡалҡа Уралдай.

Артабан уҡырға


Май 2012

Гөлнар Юлдыбаева

Ырымбур башҡорттарының рухи хазиналары

Ырымбур башҡорттарының ауыҙ-тел ижадын, тарихын, мәҙәниәтен өйрәнеү маҡсатында, Тарих, тел һәм әҙәбиәт институты ғалимдары тарафынан әленән-әле ғилми экспедициялар, шәхси эш сәфәрҙәре үткәрелеп тора.

Был төбәктең фольклорын өйрәнеү тарихына күҙ һалғанда, тәүге ҙур ғилми экспедиция 1960 йылдарҙа СССР Фәндәр академияһы Башҡортостан филиалы Тарих, тел һәм әҙәбиәт институты (хәҙерге Рәсәй Фәндәр академияһы Өфө ғилми үҙәге Тарих тел һәм әҙәбиәт институты) фольклорсылары тарафынан Ә.Н. Кирәев (Кирәй Мәргән) етәкселегендә уҙғарыла. Экспедиция ағзалары С.Ә. Галин, Ф.А. Нәҙершина, Н.Д. Шоңҡаров Ырымбур өлкәһенең Ново-Сергеевка, Люксембург (хәҙерге Красногвардейск), Переволоцк, Александр, Тоцк райондарының 33 башҡорт ауылында эш алып бара, ифрат бай йөкмәткеле рухи хазиналар йыйыла. Туҡ-Соран буйы башҡорттарынан яҙып алынған “Алпамыша”, “Заятүләк менән Һыуһылыу”, “Ҡуҙыйкүрпәс менән Маянһылыу”, “Аҡһаҡ ҡола”, “Ҡара юрға”, “Ҡуңыр буға” эпостары варианттары менән, күп һанлы әкиәттәр, йырҙар (оҙон көйгә йырлана торған, ҡыҫҡа, исемһеҙ), легендалар, ҡобайырҙар, бәйеттәр, афористик ижад төрҙәре (мәҡәлдәр, әйтемдәр, йомаҡтар), төрлө уйындар был төбәктең халыҡ ижадына байлығын күрһәтә.

Артабан уҡырға


Май 2012

Фәнирә Ғайсина

ХАЛЫҠ ХӘТЕРЕНДӘ – ХЫЗЫР-ИЛЬЯС

Атеистик совет заманы осоронда фольклорсыларға дини тематикаға ҡағылышлы материалдар йыйыу тыйылғанлыҡтан, Рәсәй Фәндәр академияһының Өфө ғилми үҙәге архивында был темаға бәйле сығанаҡтар юҡ кимәлендә. Һуңғы ун йылда дингә ҡараш үҙгәреүе һәм Тарих, тел һәм әҙәбиәт институты тарафынан фольклор экспедициялары тергеҙелеү сәбәпле, халыҡ ижадын, шул рәттән Исламға бәйле төрлө жанрҙар: легенда-риүәйәттәр, мөнәжәттәр күпләп туплана башланды. Уларҙа дин, пәйғәмбәрҙәр тарихы, фәрештәләр, әүлиәләр, мөғжизәләр, изге шишмәләр һ.б. хаҡында бәйән ителә. Был мәҡәләбеҙ башҡорттар араһында йыш иҫкә алынған Хызыр-Ильясҡа бағышлана. 1998 – 2011 йылдар аралығында Башҡортостандың күп райондарында һәм күрше өлкәләрҙә Хызыр-Ильяс тураһында бер-береһенә сюжеттары менән оҡшаш байтаҡ риүәйәттәр яҙып алырға тура килде.

Артабан уҡырға


Май 2012

Гөлнур Хөсәйенова

Башҡорт халыҡ ижадында ҡатын-ҡыҙ матурлығы

Мәңгелек философик категорияларҙың береһе булған матурлыҡ төшөнсәһе кешелек тормошоноң бөтә өлкәләрендә лә урын ала. Кешенең төҫ-ҡиәфәтенән башлап тотонған һауыт-һабаһына, эш ҡоралдарына, һөйләгән һүҙенә, эшләгән эшенә тиклем барыһы ла матур булырға тейеш. Матурлыҡ төшөнсәһе кешегә бала сағынан уҡ таныш һәм яҡын. Һәр ата-әсә үҙ балаһын матурлыҡты тойорға, матур булырға өйрәтергә тырыша.

Халҡыбыҙҙың матурлыҡҡа ынтылыуы, матурлыҡты күҙаллауы халыҡ ижады әҫәрҙәрендә яҡшы сағылыш тапҡан. Халыҡ ижадының һәр жанрында матурлыҡ үрнәктәрен табырға мөмкин. Был осраҡта беҙ иң тәүҙә ҡатын-ҡыҙ матурлығын күҙ уңында тотабыҙ әлбиттә, сөнки “матурлыҡ” һәм “ҡатын-ҡыҙ” төшөнсәләре бер-береһенән айырылғыһыҙ.

Артабан уҡырға


Май 2012

Фәнүзә Нәҙершина

Ҡаһарманлыҡ йылъяҙмаһы

“Ил һаҡлау – ҙурлыҡ, ил баҫыу – хурлыҡ” ти халыҡ мәҡәле. Ҡыҫҡа ғына әйтелгән был юлдарҙа башҡорт халҡының рухи донъяһы ла, тәбиғәтенә хас булған милли һыҙаттары ла, хатта тарихы ла сағылған. Тәғәйен тарихи йөкмәткеле фольклор әҫәрҙәренән күренеүенсә, бүтән сығанаҡтар буйынса ла, башҡорттарҙың баҫып алыу ниәте менән башҡа илдәргә яу сабыуҙары билдәле түгел. Ил һаҡлау тәңгәлендә иһә, уларға күп яуҙарҙа ҡатнашырға тура килгәнлеге (һундар менән бәрелеш, Алтын Урҙа дәүерендәге монгол яуҙары, нуғай мырҙалары ҡыҫымы, ҡаҙаҡ, ҡалмыҡ барымталары, 1812 йылғы Ватан һуғышы, Бөйөк Ватан һуғышы…) ғилми әҙәбиәттә лә, халыҡ ижадында ла киң яҡтыртылған.

Артабан уҡырға


Май 2012

Миңлеғәли Нәҙерғолов

Үткәндәрҙе байҡап, киләсәкте уйлап

Һәр халыҡтың тарихи хәтере юйылмаһын, ғөрөф-ғәҙәттәре онотолмаһын, туған теле үҫешһен, ауыҙ-тел ҡомартҡылары һаҡланһын, һүҙ сәнғәте сәскә атһын өсөн гуманитар фәндәрҙең  юғары кимәлдә булыуы – төп шарттарҙың береһе. Республикабыҙҙа ошо мөһим һәм бик кәрәкле миссияны инде нисәмә тиҫтә йылдар буйы Тарих, тел һәм әҙәбиәт институты үтәп килә. Әлеге көндә Рәсәй Фәндәр академияһының Өфө ғилми үҙәгенә ҡараған был институттың эшмәкәрлеге шаҡтай киң һәм күп яҡлы. Оло юбилейы уңайынан уның үткәндәренә һәм бөгөнгөһөнә ҡыҫҡаса байҡау яһап, күренеш булырҙай уңыш-ҡаҙаныштарын барлап сығыу бик урынлы булыр һымаҡ.

Артабан уҡырға


123456789101112131415161718192021222324252627282930313233343536373839404142434445464748495051525354555657585960616263646566676869707172737475767778798081828384858687888990919293949596979899100101102103104105106107108109110111112113114115116117118119120121122123124125126127128129130131132133134135136137138139140141142143144145146147148149150151152