Журнал Агидель

Журналдың һандары

Яңы һан

«Ағиҙел» рубрикалары

Шиғриәт

Сәсмә әҫәрҙәр

Шишмәләр

Өмөтлө ҡәләм

Әҙәби тәнкит

Беҙҙең юбилярҙар

Беҙҙең календарь

Публицистика

Музейҙар - мәҙәниәтебеҙ көҙгөһө

Заман үә замандаштар

Әҙәбиәт ғилеме

Әҙәби мираҫ

Ҡәләмдәштәр төҫө

Иман нуры

Яҙмыштан һыҙмыш юҡ

Сәнғәт

Журнал уҡыусылар ижады

«Ағиҙел»гә хаттар килә

Рухи ынйыларыбыҙ

Рухи хазиналарыбыҙ

Сәхнә әҫәрҙәре

«Ағиҙел» ҡунағы

Сатира һәм юмор

Ҡәҙер һәм хәтер

Тәржемә мәктәбе

1812 йылғы Ватан һуғышына – 200 йыл

Әҙәби-мәҙәни мөхит

Бер минутлыҡ әңгәмә

Дуҫлыҡ күперҙәре

Ил-йорт ғәме

Бөйөк Еңеүгә

Китап кәштәһе

Әҙип тормошо

Быуат йылъяҙмағы - 100

Тере хәтер

Исемегеҙ хәтер күгендә

«Ағиҙел»дең 8-се һанында:

Риф Мифтахов, Айһылыу Ғарифуллина, Рәшит Заһиҙуллин. Шиғырҙар.

Әбүскә 100 йыл.

Әҙәби мираҫ. Ибраһим Ҡыпсаҡ.

Яңылыҡтар

Хикәйәләр ярышмаһы!

«Ағиҙел» журналының 2012 йылғы лауреаттары

Евразия Яҙыусылар берлеге һәм «Ағиҙел» журналы Мәхмүт Ҡашғари исемендәге халыҡ-ара II хикәйәләр бәйгеһен иғлан итә. Темаһы – ирекле. Региондарҙа еңеүселәрҙе билдәләү 2012 йылдың 30 сентябренә тиклем.

«Ағиҙел» – «Йыл журналы»!

Беҙҙең дуҫтар

Башкирское книжное издательство Китап имени Зайнаб Биишевой
Информационно-публицистический еженедельник Истоки

Февраль 2012

Ғайса ХӨСӘЙЕНОВ

Талантлы ижадташым

(Ким Әхмәтйәновтың тыуыуына 80 йыл)

Әҙәби  тәнҡитсе һәм әҙәбиәт белгесе Ким Әхмәтйәнов менән 1960 – 1978 йылдарҙа Тарих, тел һәм әҙәбиәт институтында бергә эшләнек. Әҙәбиәт ғилеме  һәм теорияһы мәсьәләләре менән шөғөлләндек. Ул айырыуса поэтика өлкәһендә үҙ маһирлыҡтарын танытты.

Үткәндәргә ҡайтып, әҙәбиәтебеҙ үҫеше тарихынан шуныһын да яҡшы  хәтерләйем: уҙған быуатыбыҙҙың 60-сы йылдарында әҙәбиәтебеҙгә ҙур төркөм булып һәләтле  һәм ғилемле йәш яҙыусылар  килде. Мәҫәлән: Рәми Ғарипов, Рафаэль Сафин, Әнүр Вахитов,  Рәйес Низамов, Марат Кәримов, Абдулхаҡ Игебаев, Шакир Бикҡолов, Ким Әхмәтйәнов һәм тағы бүтәндәр. Улар төрлө  жанрҙарҙа ижад итте. Әҙәбиәт ғилеме һәм әҙәби тәнҡит өлкәһендә эшләүселәре булыуы һөйөнөслө ине.

Артабан уҡырға


Февраль 2012

Әхмәт Мәхмүтов

Нескә тойғоло шағир

(Хөсәйен Ҡунаҡбайҙың тыуыуына 100 йыл)

Хөсәйен Ҡунаҡбай (Хөсәйен Әхмәтйән улы Ҡунаҡбаев) 1912 йылдың 12 февралендә Башҡортостандың хәҙерге Баймаҡ районы Таһир ауылында тыуған. Ярлы крәҫтиән ғаиләһендә үҫеү һәм бик йәшләй етем ҡалыу сәбәпле, ауыл кулактарында көтөү көтә. Аҙаҡ балалар йортонда тәрбиәләнә. 1929 йылда Темәс ауылында ете йыллыҡ мәктәпте тамамлай. Бөрйән районында волисполком секретары булып эшләй, Иҫке Монасип ауылында балалар уҡыта.

Буласаҡ шағир 1930 йылда Өфөгә килә һәм «Ҡыҙыл Башҡортостан» гәзите  редакцияһына эшкә урынлаша. Бер аҙҙан радиокомитетҡа бүлек мөдире итеп күсерелә. 1932 йылда Башҡорт дәүләт педагогия институтына уҡырға инә, «Коммуна» гәзите редакцияһында бүлек  мөдире булып эшләү менән бер үк ваҡытта башҡорт теле һәм әҙәбиәте бүлеген уңышлы тамамлап сыға.

Хөсәйен Ҡунаҡбай 1936 йылда Дәүләкән педучилищеһына рус теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы итеп эшкә ебәрелә, бер йылдан Стәрлетамаҡ педагогия училищеһына шулай уҡ рус теле һәм әҙәбиәте уҡытыусыһы итеп күсерелә. 1940 – 1942 йылдарҙа Стәрлебаш районының Табылды ете йыллыҡ мәктәбендә уҡытыусы, директор булып эшләй.

Артабан уҡырға


Февраль 2012

Айрат ИСҠУЖИН

Минең университеттарым

«Ағиҙел» журналында Әҙһәм Исҡужиндың «Яҙмышнамә»һен (2008 йыл, 10-сы һан) уҡығандан һуң миндә лә Темәс ауылының Таулылар араһы башҡорттарының ХХ быуатта кисергәндәрен яҙыу теләге тыуҙы.

1948/49 уҡыу йылы башланыр алдынан Әҙһәм ағайҙы Йомаш мәктәбенә уҡытыусы итеп ебәрҙеләр. Декабрҙә иһә ул армия сафына алынды. Хеҙмәт иткәндә туғандары, дуҫтары менән хатлашып, фотоһүрәттәрен һалып торҙо. Миндә әле булһа ағайымдың шул саҡтарҙа төшкән фотолары һаҡлана. Әҙһәм ағай менән айырылышыуыбыҙ 12 йылға һуҙылды ла ҡуйҙы. Темәс ете йыллыҡ мәктәбен тамамлап, мин педагогия училищеһында уҡыуымды дауам иттем. Тормошобоҙ яйлап яҡшырҙы, сөнки училищела яҡшы өлгәшкән студенттарға тәүге курста 140 һум стипендия бирелде, артабан ул курс һайын 20 һумға арта барҙы. Әсәйем ошо училищела йыйыштырыусы булып эшләп, айына 160 һум эш хаҡы ала ине. Темәстә – дүрт, Башҡорт дәүләт университетында – биш, йәмғеһе туғыҙ йыл мин дәүләттән стипендия алып уҡыным.

Артабан уҡырға


Февраль 2012

Миләүшә ҠОЛМӨХӘМӘТОВА

Күп яҡлы талант эйәһе

«Талантлы кеше бөтә яҡтан да талантлы» тигән һүҙҙәр һәр кемгә таныш. Зиннур Әхмәҙи улына ла тәбиғәт һәләтте йәлләмәй биргән. Өҙөп кенә, Зиннур Нурғәлин – журналист, яҙыусы йәки тарихсы, тип әйтеп булмай. Улай тиһәң, ғалимлығы ситтә тороп ҡала. Зиннур Нурғәлин – яҙыусы, публицист, әҙәбиәт ғалимы, фәйләсүф, сәйәсәтсе, тәнҡитсе, юғары уҡыу йорто уҡытыусыһы, етәксе, театр белгесе, һүҙ оҫтаһы, йәмәғәт эшмәкәре... Йыйып әйткәндә, халыҡҡа хеҙмәт итеүсе абруйлы шәхес һәм оло талант эйәһе.

Артабан уҡырға


Февраль 2012

Миләүшә Ҡаһарманова

Ситса күлдәк

Хикәйә

Ҡапыл һаҡһыҙ итеп солан ишеген ҡаҡтылар. Аһ-аһ, кем шаҡый шар асыҡ йортҡа? Гәүһәр, ғәҙәтенсә, урам яҡ тәҙрәһенә күҙ атты. Ҡайһы яҡтан килеп инде икән был? Арауыҡтағы ел ҡапҡанан тиһәң, хәҙер унан кем йөрөһөн? Йә сәүеге ләңкелдәп тауыш бирмәне.

Ул арала тегеһе, ишеккә тағы бер ҡағылып:

– Хозяйка! – тип тә ебәрҙе.

«Аһ, урыҫ шай…» Гәүһәр итәгендәге ҡорама аҫтынан шыуып сығып, күҙ алмаларын шөкәтһеҙ ҙурайтып күрһәткән лупалы күҙлеген сисеп һалды ла, оҙаҡ ултырыуҙан ҡатып киткән билен ус һырты менән ыуа-ыуа, тышҡа ыңғайланы:

– Иҙу-иҙу.

Артабан уҡырға


Февраль 2012

Мәүлит Ямалетдин

Робағиҙар

***

Ул коммунист ине.

                                               Хәҙер мулла әле,

Ҡулда Ҡөрьән, ә телендә Алла әле.

Заман шаһит: уның тағы ни сүрәткә

Инәсәген күрер көндәр алда әле.


Артабан уҡырға


Февраль 2012

Салауат Рәхмәтулла

Ниндәй заман?

***

«Һин – кемдеке?» – тип тә һораманым:

«Һин – минеке!» – тинем, үҙ итеп!

...Айҙар  түгел,

Тиҫтә йылдар үтте:

Һаман булмай һүҙҙе һүҙ итеп...

Артабан уҡырға


Февраль 2012

Мәхмүт ХУЖИН

Яңғыҙ сағыл

Эссе

Беренсе бүлек

Көнбайыш тарафтарынан элеккеһенән дә хәтәрерәк афәт ябырылғандан һуң үҙенең битләүенән Стәрлетамаҡ яғына ылауҙарҙа уҙған буласаҡ һуғышсыларҙың барыһын да исемләп хәтерләй Яңғыҙ сағыл. Нисек хәтерләмәһен! Уларҙың барыһы ла ошо ерҙәрҙә буй еткерҙе, ир ҡорона инде. Күптәренең танау аҫтында мыйығы ла саҡ беленә башлағайны. Йәмғеһе һигеҙ тиҫтә өрлөктәй ир ине улар. Ләкин яугирҙарҙың өсәүҙән ике өлөшө һуғыш яландарында башын һалды. Күп быуаттар элек тә икһеҙ-сикһеҙ Рәсәй империяһының именлеген хәстәрләгән ата-бабалары кеүек, был башҡорт балаларының да һөйәктәре сит-ят ерҙәрҙә мәңгелеккә ятып ҡалды. Тыуып үҫкән, һыуын эскән һәм йөрәк түрендә һаҡланған Табылдыны бер ҡасан да ҡайтып күрә алмаясаҡ кешеләр араһында 1941 йылдың йәйендә миллионлап әсир төшкәндәр ҙә аҙ түгел ине. «Хәбәрһеҙ юғалды» – уларҙан ҡалған һуңғы хәбәр шул. Эйе, «хәбәрһеҙ юғалды» – вафат булды тигән һүҙ түгел. Тимәк, иҫән булыуы, ҡайһылыр тарафтарҙа яфа сигеп йөрөүе лә ихтимал бит. Ундайҙарҙың ҡатындары, еҫ белгән балалары: «Бына беҙҙең дә атайыбыҙ ҡайтып төшөр, беҙҙе ҡосағына алып шатландырыр», – тип күңелендә өмөт сатҡыһы йөрөттө. Был уй бигерәк тә һуғыштан иҫән-һау йәки ғәрипләнеп ҡайтып төшкән яугирҙар тап булғанда яралып ҡуя торған булды.

Артабан уҡырға


123456789101112131415161718192021222324252627282930313233343536373839404142434445464748495051525354555657585960616263646566676869707172737475767778798081828384858687888990919293949596979899100101102103104105106107108109110111112113114115116117118119120121122123124125126127128129130131132133134135136137138139140141142143