Журнал Агидель

Журналдың һандары

Яңы һан

«Ағиҙел» рубрикалары

Шиғриәт

Сәсмә әҫәрҙәр

Шишмәләр

Өмөтлө ҡәләм

Әҙәби тәнкит

Беҙҙең юбилярҙар

Беҙҙең календарь

Публицистика

Музейҙар - мәҙәниәтебеҙ көҙгөһө

Заман үә замандаштар

Әҙәбиәт ғилеме

Әҙәби мираҫ

Ҡәләмдәштәр төҫө

Иман нуры

Яҙмыштан һыҙмыш юҡ

Сәнғәт

Журнал уҡыусылар ижады

«Ағиҙел»гә хаттар килә

Рухи ынйыларыбыҙ

Рухи хазиналарыбыҙ

Сәхнә әҫәрҙәре

«Ағиҙел» ҡунағы

Сатира һәм юмор

Ҡәҙер һәм хәтер

Тәржемә мәктәбе

1812 йылғы Ватан һуғышына – 200 йыл

Әҙәби-мәҙәни мөхит

Бер минутлыҡ әңгәмә

Дуҫлыҡ күперҙәре

Ил-йорт ғәме

Бөйөк Еңеүгә

Китап кәштәһе

Әҙип тормошо

Быуат йылъяҙмағы - 100

Тере хәтер

Исемегеҙ хәтер күгендә

Дин һәм фән

«Ағиҙел»дең 8-се һанында:

Риф Мифтахов, Айһылыу Ғарифуллина, Рәшит Заһиҙуллин. Шиғырҙар.

Әбүскә 100 йыл.

Әҙәби мираҫ. Ибраһим Ҡыпсаҡ.

Яңылыҡтар

Хикәйәләр ярышмаһы!

«Ағиҙел» журналының 2017 йылғы лауреаттары

«Ағиҙел» – «Йыл журналы»!

Беҙҙең дуҫтар

Башкирское книжное издательство Китап имени Зайнаб Биишевой
Информационно-публицистический еженедельник Истоки

Сентябрь 2012

Зиннур Нурғәлин

ТЕЛ ҒИЛЕМЕН НИГЕҘЛӘҮСЕЛӘРҘЕҢ БЕРЕҺЕ

(Ғәббәс Дәүләтшиндың тыуыуына 120 йыл тулыу айҡанлы)

Ғәббәс Йәғәфәр улы Дәүләтшин 1892 йылдың сентябрендә элекке Һамар губернаһы Пугачев өйәҙенең Ташбулат-Көстән ауылында тыуған. Башланғыс белемде ауыл мәҙрәсәһендә ала. Беренсе Бөтә донъя һуғышында ҡатнаша. 1919 йылдан мәғариф өлкәһендә (1929 йылда Ленинградҡа Көнсығыш телдәре институтында аспирантураға киткәнгә ҡәҙәр) төрлө вазифала эшләй. Аспирантуранан һуң, 1932 йылда, К. А.Тимирязев исемендәге Башҡортостан педагогия институтының башҡорт теле кафедраһы мөдире итеп тәғәйенләнә. 1937 йылдың авгусына тиклем ошо вазифаны башҡара.

Артабан уҡырға


Сентябрь 2012

Миңниса Баһуманова

МАҺИР ХИКӘЙӘСЕ

Федоровка районы Юлдаш ауылында тыуһам да, Көйөргәҙе районы Таймаҫ урта мәктәбендә алты йыл уҡыным. Сөнки беҙҙең ауылда урта мәктәп булманы. Шунлыҡтан, мәктәп йәшенән үк, таймаҫтарҙың Рәшит Солтангәрәев тигән данлыҡлы яҙыусылары барлығын йыш ишеткеләнем. Әммә, ни эшләптер, уның ауылына ҡайтып, мәктәпкә килеп, осрашыуҙар ойоштороп йөрөгәнен күрергә насип итмәне. Уны Башҡорт дәүләт университетының филология факультетында өсөнсө курста уҡып йөрөгәндә осраҡлы рәүештә Карл Маркс урамында тап иттем.

Элек үҙәк урамдарҙың халыҡ күп йөрөгәнерәк ерендә, үҙәк һәм республика гәзиттәре биттәрен асып, быялалы таҡтаға эләләр ине. “Дуҫлыҡ” кафеһы эргәһендәрәк шул матбуғат биттәрен ентекле уҡып торам. Эргәмә берәү килеп баҫҡанын шәйләнем-шәйләүгә, әммә әйләнеп ҡараманым. Гәзит уҡыусылар күп ине ул осор, ә Өфө халҡы араһында таныштар – бармаҡ менән һанарлыҡ.

Артабан уҡырға


Сентябрь 2012

Фәнил Күзбәков

Юғары рухиәт яҡтылығында

Тәүге ҡунаҡтарыбыҙ – Башҡортостандың халыҡ яҙыусыһы Ноғман Мусин менән билдәле драматург Наил Ғәйетбай.

Ноғман Мусин:

«Ағиҙел» журналы редакцияһынан «Нәфис әҙәбиәт: хыял, ысынбарлыҡ, тормош талабы» тигән темаға үҙ фекерҙәремде һорағастар, тәүҙә был «тапалған» өлкәгә бәйле яуап биреү бик еңел һымаҡ тойолғайны. Хатта журналдың 90 йыллыҡ тарихы, унда баҫылған төрлө жанрҙарҙағы әҫәрҙәр үҙҙәре үк был һорауға яуап бирә һымаҡ. Ә ныҡлабыраҡ уйлай башлағас...

 

Артабан уҡырға


Сентябрь 2012

Редакция

Нәфис әҙәбиәт: хыял, ысынбарлыҡ, тормош талабы

Илебеҙҙең бөгөнгө хәленә, иртәгәһенә битараф булмағандар күрә, ишетә, белә йөрөй: йәмғиәтебеҙ ауырый, йәмәғәтселек ҡайнай,  температураһы белгестәр тарафынан үлсәнә, төрлөсә фараздар ителә, сәйәсмәндәргә кәңәштәр бирелә, теләктәр әйтелә... Әҙәм ғүмере сүпкә лә тормаған, рухи ҡиммәттәр баһаһын юғалтҡан, йәшәйештең матди яғы ғына бизмәнгә һалынған алғыр заманға, йолҡҡослоҡ дәүеренә инә барабыҙ. Бер ниндәй тикшеренеүҙәрһеҙ ҙә шуныһы асыҡ: күпселектең кисәгеләй ҙә, бөгөнгөләй ҙә йәшәгеһе килмәй.

Хәл-әхүәлебеҙ ысынбарлыҡтың художестволы сағылышы булған (булырға тейешле!) һүҙ сәнғәтендә ни дәрәжәлә күҙаллана һуң? «Ваҡиғалар ваҡыттарҙан киң...» Ошо юҫыҡта әҙәбиәт өлгөрлөк күрһәтә, йылдам хәрәкәттәге тормошҡа эйәрә аламы? Уйлай китһәң, эйәреү генә лә етмәй бит! Киреһенсә, әҙип, үҙ миссияһына ярашлы, йәмәғәтселекте изгелек донъяһына әйҙәп барырға бурыслы... Йәнә лә шуныһы: юлсыға ғына түгел, әйҙәүсегә лә  ваҡыты-ваҡыты менән үтелгәнде барлап, алдағыһын самалап алыу ихтыяжы бар. Быныһын инде төп әҙәби-нәфис баҫма булған «Ағиҙел»һеҙ күҙаллау мөмкин түгел. Уңыш-ҡыуаныстарыбыҙ ҙа, юғалтыу-табыштарыбыҙ ҙа уның менән бәйле. Төрлө йүнәлештәге эҙләнеүҙәр ҙә бында моронлай.

Артабан уҡырға


Сентябрь 2012

Рамаҙан Өмөтбаев

Ирәндектең күкһел томаны

Икенсе бүлек

1

Алмабикә әбей, ҡарыуы ҡайтып, аҡ төшөп күҙҙәре томанлана башлағас, ҡалала йәшәгән ҡыҙына күсеп китергә уйланы. Эй, уның да өс иргә торорлоҡ, янып торған саҡтары бар ине!

...Ул бынан утыҙ-ҡырҡ саҡрым алыҫлыҡта, Ирәндек ашаһында ятҡан Билән ауылында колхоз мәктәбенең бишенсе синыфын ғына тамамлағайны. Алмабикәнең атаһы, йәне-тәне, бар  булмышы менән дингә бирелгән Уйылдан ҡарт:

«Биш синыф  бөтөп, күҙе ҡағыҙ танырлыҡ булғас, ҡыҙ балаға шул еткән! Башын аҙҙырып, ниңә   ауыл ҡыҙына артыҡ ғилем? Уның урыны  – түрбашта, ҡашығаяҡ араһында, – тине лә ҡыш өҫтөнән уны мәктәптән ауылға алып ҡайтты. –  Ана, ҡустыһы уҡыр – үҙе ир бала, Алмабикәгә ҡарағанда отҡорораҡ та, ете-һигеҙ йәшендә дүрт ғәмәл әрәхмәтикәңде яттан сығарып ултыра. Үҙемә оҡшаған, мин дә мәҙрәсәлә шәп шәкерт инем»...

Артабан уҡырға


Сентябрь 2012

Рәсүл Сәғитов

ХИКӘЙӘЛӘР

ҒӘҘЕЛ КЕШЕ

Ябай ғына вазифа биләй ул. Байтаҡтан инде. Юғары белемле булһа ла. Кем әйтмешләй: эсмәһә лә, тартмаһа ла. Ҡыҙыл тышлы дипломына яҙылып ҡуйылған төп һөнәре буйынса намыҫлы эшләһә лә. Хәйер, кешеләрҙе был ғына ябай ултырғыстан «ҡатмарлы» ҡәнәфигә күтәреп ултыртмағаны билдәле инде. Етмәһә, вазифауи юғарылыҡҡа ул үҙе ынтылмай. Мөмкин булған  саҡтарҙа ла,  бәғзеләр төн йоҡоларын йоҡламай уфылдағанда, әллә кемдәрҙән уларҙың әллә ниндәй ҡоҙаларына шылтыраттырып, бәләкәй генә булһа ла түрәлек урынын эләктереп ҡалырға йәнтәслимгә  тырышҡанда, уның, хатта үҙенә тәҡдим итһәләр ҙә, баш тартыуы ихтимал. Ихтимал ғына түгел, ошолай булғаны ла бар. «Был донъяла һәр кем үҙенең Хоҙай биргән һәләтенә ярашлы эште башҡарырға тейеш» тигән ныҡлы фекерҙә тора. Сөнки ғәҙел кеше шул ул.

...Мәктәпте бөткәс тә институтҡа инде. Беренсе ынтылыуҙан керҙе, ситтән тамсы ла ярҙамһыҙ: балһыҙ ҙа, болһоҙ ҙа, малһыҙ ҙа. Ул ваҡытта – бөгөн ғәжәп тойола, әммә шулай ине бит – студенттар сафына баҫыу үҙ  көсөң менән дә мөмкин булды.

Артабан уҡырға


Сентябрь 2012

Фәрит Суфияров

Уҙғанды юлламаным

Күҙ йәштәремә төйөлөп,

Бушағансы иланым.

Йәшлегем менән хушлаштым,

Уға ҡушылып йырланым.

Аҡ ҡулъяулыҡтар сылана

Түгелгән йәштәремә.

Дуҫтарым, мине йыуатып,

Керәләр төштәремә.

Күргән төштәрҙе юраным

Яҡшыға, яманға ла.

 

Артабан уҡырға


Сентябрь 2012

Зөфәр Вәлит

«Тәҙрәләрҙе йәнә көҙҙәр сиртә...»

Зыяратта

Атай-Әсәйемдең һуңғы йорто.

Алдарында торам баш эйеп:

Һеҙ булғанға ғына мин йәшәйем,

Ашар аштарым да аш, тиеп.

Олатайым менән өләсәйем,

Туғандарым бында күмелгән.

Бер уйлаһаң, ошо ергә генә

Күпме ҡайғы, һағыш түгелгән!

Ана, күпмеләре бында ситтән

Баҡыйлыҡҡа ҡайтып ятҡандар.

 

Артабан уҡырға


123456789101112131415161718192021222324252627282930313233343536373839404142434445464748495051525354555657585960616263646566676869707172737475767778798081828384858687888990919293949596979899100101102103104105106107108109110111112113114115116117118119120121122123124125126127128129130131132133134135136137138139140141142143144145146147148149150151152